Dankzij onze digitale snelweg kunnen we er niet meer omheen. Wegkijken is geen optie meer. We kunnen de krant opzeggen, de TV uitschakelen en facebook vaarwel zeggen, maar er helpt geen moedertje lief aan. We worden met de neus op de feiten gedrukt. Het is crisis in en rond de Middellandse zee.

 

De humanitaire ramp die nu plaatsvindt is van dezelfde orde als vele eerdere crisissituaties. De wereld heeft al vele vergelijkbare rampen meegemaakt, nu is er echter geen ontkomen aan. We zien en horen alles wat er gebeurt of we willen of niet. En niet iedereen kan het aan om ernaar te kijken. Dat veroorzaakt dan weer verhitte discussies over de manier waarop mensen reageren.

 

We reageren op verschillende manieren op dit soort situaties, de een schiet in de hulpstand, de volgende stort een bedrag op een rekening en een ander kijkt weg. Hoe komt dat? Ben je een harteloos monster als je wegduikt of is er een verklaring voor?

 

Vanuit evolutionaire principes is het normaal om in geval van gevaar te vluchten of te vechten. Daar hebben we stresshormonen voor. In eerste instantie reageert het zenuwstelsel op gevaar door de aanmaak van dopamine zodat je vast een beetje overzicht krijgt van wat je moet doen. Vanuit dopamine wordt eerst noradrenaline gemaakt en vervolgens adrenaline. Noradrenaline bereidt je voor om je in beweging te laten komen. Adrenaline zet de vecht-vlucht reactie in gang. Uiteindelijk maak je cortisol aan om een oplossing te zoeken.

 

De globalisering in de samenleving is evolutionair gezien een nieuwe onbekende ontwikkeling. Wij zijn als mensen daar nog niet aan gewend (ook al vinden we het doodnormaal). We vinden wel dat we er tegen moeten kunnen om geïnformeerd te worden over buitenlandse rampen , maar eigenlijk kan ons lichaam er niet goed mee omgaan.

 

Het grote probleem is dat een stressreactie pas beëindigd wordt als het gevecht is afgelopen of als je veilig bent na het vluchten voor een beer. Het oplossen van een probleem kun je vergelijken met het winnen van een gevecht.

 

Als je geen oplossing gevonden hebt of niet veilig bent, blijf je hangen in de stressreactie. Dat kan betekenen dat je jarenlang te veel cortisol blijft produceren (waardoor het lijkt alsof je moeiteloos en succesvol presteert). Of je blijft hangen in de noradrenaline waardoor je constant alert en hooggevoelig bent. Je houdt dat niet eindeloos vol, op een dag kom je de man met de hamer tegen.

 

In onze maatschappij is het echter not done om iemand eens vol op de smoel te slaan en de tanden uit de bek te rammen. (Excusez les mots, alleen al het opschrijven hiervan geeft mij voldoening. Dat is vermoedelijk ook de reden waarom cabaretiers frustratie van zich af schrijven in vileine columns.)

 

Nee, we beheersen ons, we blijven netjes. In plaats van dingen uit te vechten in een lekkere ordinaire fist-fight stappen we naar de rechter en stikken we in onze frustraties achter een muur van beschaving. Alsof je daar gezonder van wordt. Nee dus. Ons lichaam wil vechten, vluchten en een oplossing vinden. Daarna komt er pas rust.

 

En dan ineens is het crisis en worden we aangesproken op onze empathie. Zo’n dramatische foto verdwijnt niet meer van ons netvlies, alsof we er zelf bij waren. Wat gebeurt er dan met je stresssysteem? Jouw hersenen weten niet dat de foto op facebook niet in je achtertuin genomen is, jouw hersenen registreren gevaar voor één van je familieleden. Je kunt wel vluchten, maar je ontkomt er niet aan. Je kunt nergens tegen vechten en een oplossing zoeken is te moeilijk voor zo’n omvangrijk probleem. Wat er over blijft is machteloosheid.

 

Dan móet je iets doen of je kijkt de andere kant op, uit zelfbescherming.
De urge om iets te doen, wordt groter naarmate je dichter bij de betrokkenen staat. Liefdadigheidsinstellingen baseren hun campagnes op deze principes en brengen de emoties daarom zo diep mogelijk de huiskamer binnen.

 

Er is dus wel degelijk een verklaring voor de verschillende reacties van mensen. Je bent geen harteloos monster als je wegkijkt, het is een verklaarbare manier van reageren voor mensen die al teveel op hun bord hebben.

 

Misschien helpt het je als je weet waarom je reageert zoals je nu doet. Het kan in elk geval bijdragen aan meer begrip voor anderen, zodat we geen energie verspillen aan discussies, maar deze besteden aan zaken die er toe doen.

 

Yvonne van Stigt; Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

The following two tabs change content below.

Yvonne van Stigt

Yvonne van Stigt wordt als evolutionair gezondheidsdeskundige veel gevraagd als spreker voor congressen en lezingen. Zij is afgestudeerd in de klinische Psycho Neuro Immunologie aan de Universiteit van Gerona (Spanje). Meer dan 20 jaar geleden gaf haar eigen lichaam aan dat er iets niet goed ging, Yvonne was chronisch moe. Omdat de onderzoeken in het medische circuit geen duidelijkheid gaven, is zijzelf op onderzoek uit gegaan. Door de verandering van haar voedingspatroon kon zij snel weer functioneren en is zij volop gaan studeren. Dit heeft geresulteerd in een vijftal boeken Bekijk de boeken en de Oerslank organisatie. Op dit moment is Yvonne directeur en hoofddocent bij het OPFG, een vernieuwende onderwijsorganisatie op het gebied van de leefstijlgeneeskunde. Wil je daar meer over weten? Neem hier een kijkje op de site van de opleiding

Laatste berichten van Yvonne van Stigt (toon alles)